Hvað er starfendarannsókn?
Hvers
vegna ætti ég að rannsaka eigið starf?
Hvað
þarf ég að gera?
Þurfa
allir í skólanum að taka þátt?
Hvernig
bý ég til áætlun?
Hvernig
safna ég gögnum? (skráning)
Hvað
geri ég við niðurstöðurnar?
Hvers
vegna að deila sögunni með öðrum? |
Í
starfendarannsókn fær rannsakandinn tækifæri
til að þróa sig í starfi og að auka
fagvitund sína. Hann eykur skilning sinn á starfinu
með því að velta fyrir sér spurningum
eins og ,,Hvers vegna gengur Jóni svona vel í
stærðfræði?" Þannig gefst honum
tækifæri til að kafa djúpt í ákveðinn
þátt í kennslunni og að velta fyrir
sér einstaka þáttum í daglegri kennslu.
Með því að stunda starfendarannsóknir
gefst rannsakanda tækifæri til að bæta
og þróa eigið nám með því
að skoða sjálfan sig og sitt starf, ekki eingöngu
starf annarra eins og í hefðbundnum rannsóknum.
Jean
McNiff (2005) nefnir tvær helstu ástæður
fyrir því hvers vegna kennarar ættu að
stunda starfendarannsóknir:
- að bæta kennsluna
- að afla nýrrar þekkingar
Hún leggur áherslu á að kennarar rannsaki
eigið starf og skoði út frá sínum
forsendum hvað þeir geti gert til að bæta
sína eigin kennslu og aflað sér aukinnar þekkingar.
Að gera sér grein fyrir eigin þekkingu (recognition)
eflir fagvitund og tengir saman skólastarf og æðri
menntun í háskóla. Tengir saman fræðin
(theory) og framkvæmdina (practice).
Markmið
með starfendarannsókn er einnig að hafa áhrif
á nám nemenda, að bæta og efla það
nám sem fram fer í kennslustofunni. Með því
að rannsaka eigið starf getur kennarinn t.d. velt fyrir
sér spurningum eins og: Hvernig hvet ég nemendur
til að vera jákvæðari? Hvað get ég
gert til að efla bekkjarandann? Hvernig get ég aukið
áhuga nemenda á dönsku?
Með því að spyrja sjálfa sig spurninga
um kennsluna og námið þá getur kennarinn
haft meiri áhrif á nám nemendanna. Hann
lítur þá á kennsluna sína
útfrá augum nemenda og setur nemendann meira í
fókus. Kennarinn þarf að finna vandamálið,
skoða hugsanlegar lausnir, prófa þær
og meta þær. Síðan breytir hann kennslunni
í samræmi við lausnina, notar það
sem virkaði vel og lærir á reynslunni.
Margir
kennarar og skólafólk eru að gera alls konar
rannsóknir á eigin starfi án þess
að kalla það starfendarannsókn. En með
því að gera rannsókn á skipulegan
hátt, skrá niður og vinna úr niðurstöðum
geta rannsakendur gert öðrum grein fyrir því
sem þeir eru að gera og hvers vegna þeir gera
það svona. Þannig eykst fagvitund og rannsakandinn
fær tækifæri til að þróa
sig í starfi og að svara spurningunni: Hvernig get
ég bætt mig í starfi?
En
hvenær á ég að hafa tíma fyrir
starfendarannsókn?
Starfendarannsókn
er hluti af starfinu og er unnin samhliða starfi. Rannsóknin
snýst í raun um starfið þitt og hún
krefst þess að þú rýnir í
eigin hegðun, kennsluhætti, umhverfið og annað
sem gerist í daglegu starfi, með það að
markmiði að bæta eigið starf.
Að finna auka tíma í rannsóknarstarf
er oft ekki auðvelt fyrir önnum kafna kennara eða
skólafólk, en hafa ber í huga að rannsóknin
þarf ekki að vera stór eða umfangsmikil
og hún er fyrst og fremst hugsuð fyrir þig
og þína nemendur. Með því að skrá niður atferli,
hugsanir og annað sem gerist í daglegu starfi þá
ertu að safna gögnum sem
nýtast við úrvinnslu og niðurstöður rannsóknarinnar. Þessar niðurstöður
eru svo notaðar til að bæta kennsluna, læra
af því sem vel gengur og miður fer og að miðla reynslunni til annarra.
Þegar
þú ákveður að gera starfendarannsókn
þarftu að gera ráð fyrir tíma í
skipulagningu, íhugun, lestur, söfnun gagna, viðtölum
við gagnrýna vini, skýrslugerð og kynningu
niðurstaðna. Vertu viss um að þú hafir
tíma til að sinna rannsókninni og að þú
hafir mikinn áhuga á að rannsaka viðfangsefnið.
Oft er hægt að nýta tímann í
og eftir kennslu til að safna gögnum og að afla
sér fræðilegra upplýsinga. Einnig að
ræða við vinnufélaga í skólanum
og að funda með gagnrýnum vinum. |